Bakterie w filtrze – co je zabija

W skrócie: Kolonię bakterii w filtrze niszczy najczęściej sam właściciel: płukaniem złoża wodą z kranu, doczyszczaniem go do połysku, preparatami leczniczymi i wyłączaniem pompy. Odbudowa zajmuje potem kilka tygodni, a w tym czasie w zbiorniku rosną azotyny.

Czego potrzebują bakterie nitryfikacyjne?

Trzech rzeczy jednocześnie: powierzchni do osiedlenia, stałego dopływu tlenu i pokarmu w postaci amoniaku. Zabranie którejkolwiek zatrzymuje cały proces.

Warto zapamiętać, że bakterie te są osiadłe — żyją przyczepione do wypełnienia filtra, nie unoszą się w wodzie. Dlatego to, co dzieje się ze złożem, ma dla nich znaczenie decydujące, a wymiana samej wody praktycznie żadne.

Co najczęściej niszczy kolonię?

Poniższe zestawienie porządkuje przyczyny według częstości.

Pierwszy wiersz to najczęstszy pojedynczy błąd początkujących. Chlor w wodzie wodociągowej jest środkiem dezynfekcyjnym i działa na bakterie w filtrze dokładnie tak, jak został do tego stworzony.

Po czym poznać, że filtr został zniszczony?

Po powrocie objawów, które zniknęły w pierwszych tygodniach po uruchomieniu zbiornika.

• Wykrywalny amoniak albo azotyny – w zbiorniku, w którym wcześniej były zerowe
• Zmętnienie wody po kilku dniach – bakterie heterotroficzne wypełniają lukę
• Ryby ocierają się i stoją przy powierzchni – reakcja na podrażnienie
• Nadmiar śluzu na skórze – obrona przed czynnikiem drażniącym

Pierwszy punkt jest rozstrzygający i dlatego po każdym czyszczeniu filtra albo kuracji warto zmierzyć wodę, zamiast czekać na objawy u ryb.

Jak odbudować kolonię?

Najszybciej przenosząc część wypełnienia z innego, pracującego filtra — to działa lepiej niż jakikolwiek preparat. Jeśli takiej możliwości nie ma, pozostaje ograniczenie karmienia, częstsze niewielkie podmiany wody i cierpliwość, bo pełne zasiedlenie złoża zajmuje od czterech do ośmiu tygodni. Przez ten okres obsadę traktuje się jak w nowym zbiorniku. Jak pracuje złoże ruchome i dlaczego stanowi serce filtracji, opisano w tekście o filtracji biologicznej: https://narybek.com/blog/filtracja-biologiczna-moving-bed-serce-twojego-stawu-z-karpiami-koi/

Najlepszą strategią pozostaje jednak nieniszczenie kolonii. Filtr mechaniczny płucze się porządnie i często, biologiczny delikatnie i rzadko — to rozróżnienie rozwiązuje większość problemów.

Najczęstsze pytania

Cztery pytania dotyczące bakterii w filtrze.

Jak często płukać złoże biologiczne?

Rzadko, tylko gdy zaczyna ograniczać przepływ. W dobrze zaprojektowanym układzie z wcześniejszą filtracją mechaniczną złoże biologiczne praktycznie nie wymaga obsługi. Płucze się je wodą ze zbiornika i tylko pobieżnie.

Czy preparaty bakteryjne są potrzebne?

Na rozruchu pomagają, później nie. Skracają dojrzewanie nowego filtra o kilka tygodni. W działającym zbiorniku kolonia utrzymuje się sama i dolewanie bakterii nic nie zmienia.

Czy zimą kolonia ginie?

Nie ginie, przechodzi w stan niskiej aktywności. Przy kilku stopniach przemiana azotowa praktycznie ustaje, ale bakterie przetrwają. Wiosną potrzebują kilku tygodni na powrót do pełnej wydajności.

Czy lampa ultrafioletowa szkodzi bakteriom w filtrze?

Nie, tylko tym unoszącym się w wodzie. Bakterie nitryfikacyjne żyją osiadłe na złożu, więc promieniowanie ich nie dotyczy. Filtr biologiczny pracuje normalnie.